Koleksiyon Sevgisi-5 Kitap Merakı ve Kitap Koleksiyonculuğu

“Kitap üzerine çok şey söylenmiş, yazılmıştır. Gerçekten kitap, insanın en yakın arkadaşı ve rehberidir. Evlerimizin baş köşelerine yerleştirilen küçük kitaplıklar, onun dostluğuna duyulan güven ve saygının belirgin kanıtıdır.”

İdealist bir Cumhuriyet öğretmeni olan Muzaffer Z. Yıldırımtel‘in 1958-59 yıllarında yazdığı denemelerinden derlenerek 1987 yılında İnkilâp Kitabevi tarafından yayımlanan “Koleksiyon Sevgisi” kitapçığından çeşitli bölümler aktaracağımız bu yazı dizisini keyifle okumanızı dileriz. (Fotoğraf ve çizimler: Semra – Hasan Kurbanoğlu)

Kitap toplama merakı, kişinin, okuma sevgisi ve sahip olma tutkusu oranında gelişmiş ilgi alanlarından biridir. Ne var ki, kitaplık kurmak ile kitap koleksiyonculuğu arasında bazı nüanslar seçmek gerekir.

Birincisinde, yalnızca okuma ve mesleki uygulamalarımızda yararlanma amacıyla birtakım seçkin kitapların el altında bulundurulması hali; ikincisinde ise «belli bir plana göre, birbirini tamamlar şekilde bir araya getirilmiş özel kitap topluluğu» söz konusudur.

Özel kitaplar

Özel kitaplar deyimi ile, değerli ve nadir eserler; bir konuya özgü kitaplar anlatılmak istenmektedir.

Eski kitaplar ve ilk baskılar,
Cilt, baskı, kağıt, sayfa süslemesi ve resim – minyatür özellikleri bakımlarından özel kıymet ve önem taşıyan eserler,
Seri kitaplar,
Vaktiyle tanınmış bir kişinin malı olmuş ve onun mührünü taşıyan kitaplar,
Yazarları tarafından imzalanmış eserler ya da ilginç bulunan her hangi bir konu üzerinde yayımlanmış kitaplar (diyelim dünya klasikleri, tiyatro oyunları, özel sözlükler, kuşlar ve kuşçuluk, denizler ve deniz araştırmaları…) bunlar arasında sayılabilir.

Bunların her biri ayrı toplama konusu teşkil ederler. Koleksiyoncu, ilgi alanına giren kitapları, ömür boyu arayıp bulma ve onlara malik olma çabası içinde olur. Anlaşılacağı gibi, koleksiyoncuların bazıları kitabın sanatsal ya da anısal kıymetine; bazıları da içeriğine önem vermektedirler.

Bibliyofili

Kitap koleksiyonculuğuna bibliyofili (kitapseverlik) ve bu tür uğraşa gönül vermiş kimselere bibliyofil (kitap sever) denmektedir. Sınırsız ve ölçüsüz derecede kitap toplama düşkünlüğüne kapılmış koleksiyonculara ise bibliyoman (kitap delisi) deniyor. Bibliyomanlar, kitap toplama işini olumsuz yönlere saptırmış kişilerdir.

Hemen her çağda ve ülkede, fevkalade kıymetli «kitap koleksiyonları» yapmış kimseler yaşamıştır. Bunların topladıkları eserler, sonradan çok defa yeni ulusal kitaplıkların hazine değerindeki zengin nüvelerini oluşturmuş bulunuyor.

Bugün Avrupa’da birçok «kitapseverler derneği» kurulmuş olup, övgüye değer nitelikte «bibliyografya dergileri» ve kitapların koleksiyon değerlerini gösteren «bibliyografyalar» yayınlamaktadırlar.

Bizde de, başta Milli Eğitim Bakanlığı’nca çıkarılan genel kapsamlı «Türkiye Bibliyografyası» olmak üzere, değişik konular üzerine pekçok «özel bibliyografyalar» yayınlanarak kitapseverlerin ve araştırmacıların istifadesine sunulmuş bulunmaktadır.