UNESCO Dünya Kitap Başkenti

UNESCO’nun Dünya Kitap Başkenti programı ile her yıl belirlenen bir Dünya şehrinin, tüm yaş ve nüfus gruplarına okuma kültürünün kazandırılması için teşvik edilmesi amaçlanıyor. 2001 yılında Madrid’in kitap başkenti seçilmesi ile başlayan programın yeni başkentleri, 2022 yılında Guadalajara (Meksika) ve 2023’te Akra (Gana) olacak.

Görsel: Madrid Ulusal Kütüphanesi önünde “Kitap okuyan iki çocuk” heykeli. Manuel García Buciños’un bu çalışması, “İspanyol kitapçılar, kitap ve yaratıcıları” yazısını taşıyor. Kaynak

Okuma kültürünün Dünya genelinde yayılmasını 20 yıldır teşvik eden UNESCO Dünya Kitap Başkenti programından sizlere kısaca bahsetmek istedik bu yazımızda.

UNESCO, bu programı aracılığıyla, her yıl şehirlerin Dünya Kitap ve Telif Hakkı Günü‘nden (23 Nisan) itibaren 12 aylık süre boyunca kitapları tanıtma ve okumayı teşvik etme taahhüdünü kabul ediyor.

Şehirlerden gelen başvuru dosyalarının incelenmesi ve seçiminden sorumlu olan danışma komitesi; Uluslararası Yazarlar Forumu (IAF), Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kurumları Federasyonu (IFLA), Uluslararası Yayıncılar Birliği (IPA) ve bir UNESCO temsilcisinden oluşuyor.

Aday belirleme komitesinin yılda bir kez toplandığı programa; coğrafi denge ilkesi ve farklı kalite kriterleri gözetilerek dünyanın tüm bölgelerinin sırayla dahil edilmesi hedefleniyor.

Hangi şehirler kitap başkenti oldu?

2001 – Madrid (İspanya)
2002 – İskenderiye (Mısır)
2003 – Yeni Delhi (Hindistan)
2004 – Anvers (Belçika)
2005 – Montreal (Kanada)
2006 – Torino (İtalya)
2007 – Bogota (Kolombiya)
2008 – Amsterdam (Hollanda),
2009 – Beyrut (Lübnan)
2010 – Ljubljana (Slovenya)
2011 – Buenos Aires (Arjantin)
2012 – Erivan (Ermenistan)
2013 – Bangkok (Tayland)
2014 – Port Harcourt (Nijerya)
2015 – Incheon (Kore Cumhuriyeti)
2016 – Wroclaw (Polonya)
2017 – Konakri (Gine Cumhuriyeti)
2018 – Atina (Yunanistan)
2019 – Sharjah (Birleşik Arap Emirlikleri)
2020 – Kuala Lumpur (Malezya)
2021 – Tiflis (Gürcistan)

İstanbul, adaylığı kaçırdı mı?

Önümüzdeki yıl Meksika’nın Guadalajara şehrini kitap başkenti olarak göreceğimiz programda, yakın bir zamanda 2023 yılı Dünya Kitap Başkenti’nin Gana’nın Akra şehri olacağı ilan edildi.

Konuyla ilgili olarak Edebiyat Haber sitesinin yayınladığı haberde ise ilginç bir detay gözümüze çarptı. Haberde, İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun, İstanbul’un programa aday olacağını açıklamasına rağmen İBB yetkililerinin başvuru yapmadığı belirtilmiş. 2023 yılının Cumhuriyet’in 100. Yılı olması nedeniyle programın bu yıla denk getirilmesi istenmiş olabilir ancak görülüyor ki bu fırsat kaçmış.

Program ile ilgili detaylı bilgiye web sitesinden erişebilirsiniz.