Osmanlı Türkçesi Arama Motoru «Muteferriqa»

Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemi çalışan tarihçi ve araştırmacılar için geliştirilen Muteferriqa, Osmanlı Türkçesi gazete, dergi ve kitaplar gibi baskı metinler içerisinde tam metin arama yapma imkânı sağlıyor.

Dijital teknolojilerdeki gelişmelerin tarih araştırmaları gibi sosyal ve beşeri disiplinlere nasıl uyarlanabileceğinin güzel bir örneğini sizlerle paylaşmak istedik.

İsmini Türk matbaasının kurucusu, yayımcı ve Osmanlı devlet adamı İbrahim Müteferrika’dan alan Muteferriqa, Osmanlı ve erken Cumhuriyet döneminde Osmanlı Türkçesi ile yayımlanmış matbu kaynaklar içinde kelime arama imkanı sağlıyor. Dolayısıyla bu dönemleri çalışan tarihçi, dilbilimci ve diğer tüm alanlardan araştırmacıların işine yarayacak birçok fayda ve beraberinde yeni keşifler yapmasını sağlayacak imkanlar sunuyor.

Yeni nesil bir teknoloji şirketi olan Miletos tarafından geliştirilen Muteferriqa, şirketin beş yılı aşan yapay zeka deneyimi ve sıfırdan geliştirdiği tarihi belgeler için görüntü işleme ile Osmanlı Türkçesi optik karakter tanıma (Osmanlı Türkçesi OCR) gibi teknolojiler sayesinde ortaya çıkmış. Web sitesinin son kullanıcılar için kolay kullanılır ve güncel standartları gözeten bir arayüzü mevcut.

Muteferriqa’da; arama sonuçlarını farklı künye alanlarına göre filtreleme, gelişmiş arama ile birden çok veri alanı için (yazar, tarih, tam metin vb.) sorguları birleştirebilme, bulanık arama sayesinde arama sorgularını benzer sözcüklere genişletebilme ve eser içi arama ile incelenen eserden ayrılmadan eser içeriğinde arama yapabilme gibi özellikler bulunuyor.

Arşiv büyüyecek

Şu anda Servet-i Fünûn sayıları içerisinde arama yapılabilen Muteferriqa’ya her geçen gün yeni eserler ekleneceğini öğreniyoruz. Aracın web sitesinde özetlenen faydaları ise şu şekilde:

Osmanlı Türkçesi ile basılmış her türlü eser içinde tam metin arama yapma,
Yüz binlerce eser, milyonlarca sayfa arasında aranan kelimenin tam yerini bulma,
Osmanlı Türkçesi matbu eserler başta olmak üzere her türlü dijital koleksiyonu yönetme ve sunma.

Muteferriqa ile ilgili gelişmeleri kaçırmamak için sosyal medya hesaplarını takip edebilir, daha detaylı bilgi için proje ekibinden akademisyen C. Ozan Ceyhan’ın konuk olduğu Kültür & Tarih Sohbetleri programının aşağıda yer alan 218. bölümünü izleyebilirsiniz.