Nezih Eldem Arşivi SALT Araştırma'ya Emanet

SALT Araştırma, mimar, eğitimci ve ressam Nezih Eldem’in (1921-2005) arşivini, Kalebodur desteğiyle çalışmaları yürütülen Mimarlık ve Tasarım Arşivi kapsamında erişime açmaya hazırlanıyor.

Görsel: Kemali Söylemezoğlu için Taşkışla çizimi (1979), SALT Araştırma, Nezih Eldem Arşivi

Türk mimarlık tarihinde kalıcı izler bırakan mimar, eğitimci ve ressam Nezih Eldem‘e yönelik zarif bir niteleme meslektaşı Sevinç Hadi tarafından yapılmış: “Şair İlhan Berk’e ‘şiirin uç beyi’ diyorlar. Ben de Nezih Eldem’i ‘mimarlığın uç beyi’ olarak görüyorum.”

SALT Araştırma’dan «Nezih Eldem Program Dizisi»

Geçtiğimiz günlerde SALT Araştırma, Eldem’in arşivinin erişime açılacağı ve arşivin sayısallaştırma ve kataloglama süreçlerine eşlik etmek üzere bir program dizisine başlayacağını duyurdu. Bu program dizisinde yer alacak konuşma, söyleşi, blog yazısı ve arşiv sunumları ile Eldem’in mimar, eğitimci ve ressam olarak üretimlerinin yakından incelenmesi amaçlanıyor.

2021’de de sürmesi planlanan program dizisinin, 14 Kasım’da Uğur Tanyeli ve Bülent Tanju’nun katıldığı aşağıdaki söyleşi ile başladığını belirtelim.

Uğur Tanyeri ve Bülent Tanju, “Nezih Eldem”e Dair Bir Değerlendirme” başlığı ile gerçekleşen çevrimiçi söyleşide, Eldem’in mimar, tasarımcı ve akademisyen kimliği; eğitime yaklaşımı ve yapılarında ayrıntılara dikkati; 1950’ler ve 1960’lar İtalyan mimarisiyle ortaklıklarıyla Türkiye mimarlık tarihindeki yerini değerlendiriyor.

Program dizisinin ayrıca, mimarın pratikleri üzerine çalışan veya düşünmeye istekli araştırmacıların öneri ve katkılarına açık olduğu ifade edilmiş.

Programla ilgili daha fazla bilgi için şu sayfayı ziyaret edebilirsiniz.

Nezih Eldem (1921-2005)

1921 yılında İstanbul, Eyüp’te doğdu. Uşak ve Denizli’de geçen ilkokul yıllarının ardından ortaokulu Vefa Erkek Lisesi’nde tamamladı. 14 yaşındayken üyesi olduğu Güzel Sanatlar Birliği’nin 1935 ile 1946 arasında düzenlenen bütün sergilerinde resimleriyle yer aldı ve Şevket Dağ, İbrahim Çallı, Sami Yetik gibi ressamlarla yakın ilişkiler kurdu.

1939’da Kabataş Erkek Lisesi’nden mezun olan Eldem, Devlet Güzel Sanatlar Akademisi’nde mimarlık eğitimine başladı ve öğrenimi boyunca Sedad Hakkı Eldem’in çalışmalarına katıldı. 1944’teki mezuniyetinin ardından, Emin Onat’ın yeniden yapılandırdığı Yüksek Mühendis Mektebi’nin Mimarlık Şubesi’nde, Rölöve ve Serbest Resim derslerini vermek üzere öğretmen oldu. Yüksek Mühendis Mektebi’nin İstanbul Teknik Üniversitesi’ne (İTÜ) dönüştürülmesinden sonra 1946’da Bina Bilgisi III kürsüsünde eğitim veren Paul Bonatz’ın asistanlığını üstlendi. 1948’de “İdari ve Ticari Büro Binaları” başlıklı teziyle yeterlilik unvanına hak kazandı.

Akademi’de öğrenciyken Anıtkabir proje yarışmasına katılan Rüknettin Güney’e perspektif çizimleri yaptı. Emin Onat’tan İtalya’da üretilen Anıtkabir mozaikleriyle ilgili çalışma teklifi alınca, 1952’de Milano’ya gitti; iki yıl boyunca, Bonatz’ın hazırladığı araştırma programı doğrultusunda, Domus dergisinin kurucusu mimar ve endüstriyel tasarımcı Gio Ponti’nin Politecnico di Milano’daki [Milano Politeknik Üniversitesi] derslerini takip etti ve bürosunda çalıştı.

1954’te İstanbul’a dönen Eldem, İtalya’da tanıştığı Bruno Zevi’nin öğretilerinden yola çıkarak hazırladığı “Modern Mimari ve İtalya” başlıklı teziyle doçent oldu. 1962’de profesörlük unvanına hak kazandı; 1973’te Mekân Örgütlenmesi ve Donatımı Kürsüsü’nün kurulmasına öncülük ederek kürsü başkanı oldu. 1988’de emekli olduktan sonra İTÜ’de proje atölyesi yürütücülüğüne ve mimari üretimlerine devam etti.

Kuruluşundan itibaren Mimarlar Odası Yönetim Kurulu üyeliği yapan ve 1980’li yılların ortalarına kadar “UNESCO Uzmanı” sıfatıyla koruma ve pilot proje çalışmaları yürüten Eldem, 1998’de Mimarlar Odası tarafından Sinan Ödülü’ne layık görüldü. (Kaynak: SALT Araştırma)